فضيلت يك مفهوم خيالى مىشود كه جز در عالم اساطير چنين چيزى يافت نمىشود . توضيح اين‌كه وقتى ما چيزى را به وسيلهء يك امر ممكن ارزشمندترى مىطلبيم ، يعنى همين حدّ محدود از توان انسانى ، ناگزير آنچه قدرت فوق انسانى و يا شايسته‌تر از آن است ، با چيزى غير انسانى مخلوط مىشود . بنابراين ؛ جهت اين‌كه انسان ثابت نمايد كه تمام نيروهايش را به كار برده است ، تنها دليلش اقدام به خودكشى خواهد بود . و بدين وسيله اعتقاد داريم كه چنين فرضى ما را به چه بن‌بستى مىكشاند ! امّا موضع قرآن كاملا با اين فرض ، متفاوت است . از طرفى انديشهء كمال را بين نابودى نامعقول و كوشش و تلاش معتدل مىداند ، و از سوى ديگر با وجود ترغيب مردم به جستن عمل برتر ، به لطف خويش شايستگان پاكيزه را عموما چه ضعيف يا قوى باشند ، زير پوشش مىگيرد و تزكيه مىكند ، و به همين خاطر است كه مىبينيم پس از آنكه فاصله بين مجاهدى را كه از جان و مالش مىگذرد با عقب‌مانده‌اى كه در آخر صف مانده است ، مقايسه مىكند ، البتّه اين مقايسه پس از آن است كه برترى مجاهد را در اين آيه بيان مىدارد : « لا يَسْتَوِي الْقاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَ الْمُجاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقاعِدِينَ دَرَجَةً » « 1 » ، ناگهان دفع توهّم فرموده ، مىگويد : « وَ كُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى » « 2 » . و ذات اين مقايسه ، بلكه خود ارزشيابى بين دو گروه انفاق‌گر ، يكى در شرايط دشوار اقدام به انفاق مىكند ، درحالىكه آن ديگرى به دنبال وى انفاق مىكند ، امّا موقعى كه سختىها بسيار كم مىشود : « لا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَ قاتَلَ أُولئِكَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِينَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَ قاتَلُوا وَ كُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنى وَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ » « 3 »

--> ( 1 ) - نساء ( 4 ) آيهء 95 : افراد باايمانى كه از شركت در ميدان جهاد خوددارى مىكنند و بيمارى خاصّى كه آنها را از شركت در اين ميدان مانع شود ، ندارند ، هرگز با مجاهدانى كه در راه خدا و اعلاى كلمهء حق با مال و جان خود جهاد مىكنند ، يكسان نيستند . خداوند مجاهدانى را كه با مال و جان خود در راهش پيكار مىكنند ، بر خوددارىكنندگان از شركت در ميدان جهاد برترى عظيمى بخشيده است . ( 2 ) - نساء ( 4 ) آيه 95 : و به هر دو دسته ( مجاهدان و غير مجاهدان ) وعدهء نيك داده است . ( 3 ) - حديد ( 57 ) آيه 10 : كسانى كه قبل از پيروزى انفاق كردند و جنگيدند و پيكار نمودند ( با كسانى كه بعد از پيروزى انفاق كردند ) -